D) MAKALE
Aile Bakımından Yoksun Yaşlılar ve Toplum Temelli Barınma İhtiyacı: Huzurevi Yatırımları
Modernleşme, göç ve demografik değişimler, Kosova'da geleneksel "aile içi yaşlı bakımı" modelini derinden sarsmaktadır. Kosova'daki genç nüfusun önemli bir bölümünün çalışma veya eğitim amacıyla Avrupa ülkelerine entegre olması, ülkede kalan yaşlı ebeveynlerin profesyonel bakım ihtiyacını eşi görülmemiş bir seviyeye taşımıştır. Kosova İstatistik Ajansı'nın (ASK) aile bakımı olmayan yaşlılara ilişkin verileri, devletin bu konudaki kapasite yetersizliğini ve dolayısıyla özel sektör için devasa bir pazar boşluğunu gözler önüne sermektedir.
Devletin Sınırlı Kapasitesi ve Özel Sektörün Rolü Resmi verilere göre, 2018 yılı sonu itibarıyla devlet kontrolündeki toplum temelli barınma evlerinde (huzurevleri) kalan aile bakımından yoksun yaşlı sayısı yalnızca 70 kişidir. Kosova genelinde 150 bini aşkın emekli ve yaşlı nüfus (yaşlılık aylığı alanlar) bulunduğu düşünüldüğünde, kamunun sunduğu 70 kişilik kapasite adeta bir okyanusta damla niteliğindedir. Bu durum, yaşlı bakımının çok büyük bir oranda hala hane içinde, çoğu zaman yetersiz tıbbi koşullarda yürütülmeye çalışıldığını kanıtlamaktadır. Devletin altyapı yetersizliği, özel ve modern huzurevlerini lüks bir seçenekten ziyade zorunlu bir pazar ihtiyacına dönüştürmektedir.
Diasporanın Satın Alma Gücü ve Premium Bakım Tesisleri Avrupa'da yaşayan Kosova diasporası, ülkedeki ebeveynlerinin güvenliği ve sağlığı için yüksek bir satın alma gücüne (cebten ödeme kapasitesine) sahiptir. Kosova Investment Joint Venture ekibi olarak gözlemimiz; yatırımcıların Priştine, Prizren ve Gilan gibi göç veren ve ekonomik canlılığı yüksek şehirlerin çeperlerinde "yaşam köyü (senior living)" konseptinde yatırımlar yapması gerektiğidir. Alzheimer, demans veya inme sonrası palyatif bakım ünitelerini de içeren bu tesisler, yüksek kâr marjı ve sürekli dolu kapasite garantisi sunar.
Yatırım Süreçleri ve Hukuki Uyarılar Yaşlı bakım merkezi ve huzurevi yatırımları, klasik gayrimenkul projelerinden farklı olarak sıkı bir yasal regülasyona tabidir. Tesisin engelli erişimine (fiziksel şartlara) uygunluğu, belediyeden alınacak sosyal hizmet imar izinleri, Sağlık Bakanlığı akreditasyonları ve istihdam edilecek hemşire/geriatri uzmanlarının yasal çalışma belgeleri titizlikle incelenmelidir.
Hazırlayan: Av. Mehmet Vehbi Filiz Yayıncı: Kosova Investment Joint Venture / KS Law Consultancy L.L.C. © Kosova Investment Joint Venture / KS Law Consultancy L.L.C. Tüm hakları saklıdır. Bu içerik Av. Mehmet Vehbi Filiz tarafından hazırlanmıştır. Yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz veya ticari amaçla kullanılamaz.
ü Sipas të dhënave zyrtare, në fund të vitit 2018, numri i të moshuarve pa përkujdesje familjare që jetonin në strehimore me bazë komunitare (shtëpi pleqsh) të kontrolluara nga shteti ishte vetëm 70 persona. Duke marrë parasysh se në gjithë Kosovën ka më shumë se 150 mijë pensionistë dhe të moshuar (ata që marrin pension pleqërie), kapaciteti prej 70 personash i ofruar nga publiku është pothuajse si një pikë në oqean. Kjo dëshmon se kujdesi për të moshuarit ende kryhet kryesisht brenda familjes, shpesh në kushte joadekuate mjekësore. Mungesa e infrastrukturës së shtetit i kthen shtëpitë private dhe moderne të të moshuarve në një nevojë të detyrueshme tregu dhe jo në një opsion luksi.
n Diaspora e Kosovës ka një fuqi të lartë blerëse (kapacitet për të paguar nga xhepi) për sigurinë dhe shëndetin e prindërve të tyre në vend. Vëzhgimi ynë si ekip i Ndërmarrjes së Përbashkët të Investimeve në Kosovë; Investitorët duhet të bëjnë investime në konceptin “senior life” në periferinë e qyteteve me migrim të lartë dhe vitalitet ekonomik, si Prishtina, Prizreni dhe Gjilani. Këto lehtësira, të cilat përfshijnë Alzheimer, demencë ose njësi të kujdesit paliativ pas goditjes, ofrojnë marzhe të larta fitimi dhe një garanci për kapacitet të plotë konstant.
r Investimet e qendrave të kujdesit për të moshuarit dhe shtëpive të të moshuarve janë subjekt i rregullimit të rreptë ligjor, ndryshe nga projektet klasike të pasurive të paluajtshme. Duhet të shqyrtohen me kujdes përshtatshmëria e objektit për aksesin e personave me aftësi të kufizuara (kushtet fizike), lejet e zonave të shërbimit social që duhet të merren nga bashkia, akreditimet e Ministrisë së Shëndetësisë dhe dokumentet ligjore të punës së infermierëve/specialistëve geriatrikë që do të punësohen.