Kosova'da doğum sonrası sağlık hizmetleri, hastane içi müdahalelerde başarılı olsa da, annenin taburcu edilmesinin ardından ciddi bir yetersizlik sergilemektedir. MICS 2019-2020 verilerine göre annelerin %63.1'inin taburculuk sonrası hiçbir postnatal bakım almaması; evde sağlık hizmetleri, mobil ebelik, laktasyon (emzirme) danışmanlığı ve özel rehabilitasyon klinikleri için Kosova pazarında devasa bir boşluk olduğunu kanıtlamaktadır . Bu veri, hem ticari sağlık girişimcileri hem de uluslararası fonlu kadın sağlığı STK'ları için öncelikli bir odak noktasıdır.
k Kurumu (ASK) ve UNICEF işbirliğiyle derlenen MICS 2019-2020 demografik verileri, ülkedeki anne sağlığı hizmetlerindeki kopuşu (drop-off) net bir şekilde resmetmektedir. Yeni doğum yapan kadınların %86.3'ü hastanede bulundukları süre zarfında rutin doğum sonrası sağlık kontrolünden geçmektedir . Ancak sağlık sistemindeki asıl boşluk, anne eve döndükten sonra başlamaktadır. Verilere göre annelerin %63.1'ine doğum sonrası (postnatal) süreçte evde veya kurumda hiçbir takip viziti yapılmamaktadır . Bu eksiklik özellikle vajinal doğumlarda daha belirgindir. Sezaryen doğumlarda cerrahi takip gerekliliği nedeniyle vizit almama oranı %36.9'da kalırken, normal (vajinal) doğumlarda kadınların %69.9'u taburcu edildikten sonra kaderine terk edilmektedir .
e Editoryal Yorumu) Pazardaki bu %63.1'lik "bakım yokluğu" oranı, modern sağlık yatırımları için son derece cazip bir hedef kitle yaratmaktadır. Gelişmiş ülkelerde standart hale gelen "evde postnatal bakım", "ebelik danışmanlığı" ve "lohusa destek merkezleri" Kosova'da henüz emekleme aşamasındadır. Yüksek satın alma gücüne sahip orta-üst sınıfın (%85.9 kurum içi bakım almasına rağmen) evde bakım hizmetlerinden mahrum kalması, premium evde sağlık (home-healthcare) şirketleri ve anne-bebek izlem klinikleri için ticari bir fırsat sunmaktadır .
ı Kırsal alanlarda hiçbir postnatal vizit almayan annelerin oranının %68.1'e çıkması, uluslararası kalkınma projeleri için bir uyarı niteliğindedir . Avrupa Birliği (AB) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) fonları, anne ölümlerini engellemek ve lohusalık depresyonuyla mücadele etmek amacıyla mobil sağlık ekipleri (mobile clinics) kurmayı hedefleyen Sivil Toplum Kuruluşlarına (STK) geniş hibeler sağlamaktadır. Kosova'da evde sağlık hizmetleri şirketi veya özel klinik açılışı planlarken; Sağlık Bakanlığı'nın evde bakım mevzuatlarına, sağlık personelinin (ebe/hemşire) lisans denkliklerine ve şirketleşme süreçlerine profesyonel hukuki destekle yaklaşılması yasal güvenliğiniz için esastır.