Düzenli faturaları ve zorunlu harcamaları ödeme kapasitesi, bir ülkedeki kredi riskinin en temel göstergesidir. ASK'nın 2024 anket verilerine göre, Kosovalı tüketicilerin ödeme kapasitesi genel olarak iyileşme eğilimindedir. Hanelerin %24.6'sı ödemelerini "kolaylıkla" yaparken, pazarın ana gövdesini oluşturan %36.1'lik kesim bu işlemleri "biraz zorlukla" (With some difficulty) gerçekleştirebilmektedir
. Ancak asıl dikkat çekici olan, ödemelerinde "büyük zorluk" çeken ağır riskli grubun toplam pazardaki payının %5.4 gibi oldukça düşük bir seviyede kalmasıdır
.
2018'den 2024'e Tüketici Finansmanında İyileşme
Tüketici davranışlarındaki değişimi anlamak için 2018 yılına baktığımızda çok daha kırılgan bir tablo ile karşılaşırız. 2018 yılında ödemelerini "büyük zorlukla" yapanların oranı %17.4 seviyesindeyken, 6 yıllık süreçte bu oranın %5.4'e kadar gerilemesi, hanehalkı ekonomilerindeki nakit akışının daha istikrarlı hale geldiğini kanıtlamaktadır
. Aynı dönemde "kolaylıkla" ödeme yapabilenlerin oranının %10'dan %24.6'ya çıkması, B2C (işletmeden tüketiciye) satış yapan firmalar için Kosova pazarının cazibesini artırmaktadır
.
"Şimdi Al Sonra Öde" (BNPL) ve Taksit Sistemleri
Pazarın %36.1'ini oluşturan ve ödemelerini "biraz zorlukla" yapan geniş kitle, alışveriş yapmaktan vazgeçmeyen ancak nakit akışını yönetmek için zamana ihtiyaç duyan orta sınıfı temsil eder
. E-ticaret platformları ve perakende zincirlerinin, kredi kartı taksit altyapılarını genişletmesi veya doğrudan "Şimdi Al Sonra Öde" (BNPL) gibi fintech çözümlerini ödeme sistemlerine entegre etmesi, bu kitlenin satın alma kararını hızlandıracak ve sepet ortalamalarını yükseltecektir.
Ödemelerinde "büyük zorluk" çekenlerin (%5.4) ciddi oranda azalması, telekomünikasyon, abonelik tabanlı hizmetler (SaaS) ve senetli satış yapan inşaat/mobilya firmaları için geri dönmeyen alacak (bad debt) riskinin düştüğünü göstermektedir. Kosova pazarı, doğru kredi skoru analiziyle birlikte abonelik ve taksitli satış modelleri için oldukça güvenilir bir zemine oturmaktadır.