Ancak MICS 2019-2020 verilerine göre aşı takviminin ilerleyen aylarında ebeveynlerin doz takibini yapamaması nedeniyle "tam aşılı" olma oranı %50'ler seviyesine gerilemektedir . Dozlar arasındaki bu ciddi kopuş (drop-out); pediatri klinikleri, özel sağlık sigortaları ve aşı hatırlatma yazılımları (HealthTech) üreten teknoloji firmaları için net bir B2C pazar ihtiyacını kanıtlarken, halk sağlığı (koruyucu tıp) alanında çalışan Sivil Toplum Kuruluşları (STK) için Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) fonlarına erişimde güçlü bir zemin sunmaktadır. Sisteme Yüksek Katılım (BCG/HepB), Doz Takibinde Kopuş (Drop-out) Kosova İstatistik Kurumu (ASK) ve UNICEF işbirliğiyle derlenen MICS 2019-2020 raporu, ülkedeki koruyucu hekimlik altyapısının "süreklilik" sorununu gözler önüne sermektedir. Bebeklerin neredeyse tamamı sisteme kayıtlı olup BCG (Verem) aşısını (%99.0) ve doğumdaki Hepatit B aşısını (%95.9) almaktadır . Ancak DTP (Difteri, Tetanoz, Boğmaca) gibi çoklu doz gerektiren aşılarda 1. dozdan (%83.0) 3. doza (%57.4) geçişte büyük bir kayıp yaşanmaktadır . Bu tablo, Kosova'da aşı karşıtlığından ziyade, aile hekimliği/pediatri sisteminde dijital bir "hatırlatıcı (reminder)" ve "takip" eksikliği olduğunu kanıtlamaktadır. Özel Pediatri Klinikleri ve HealthTech İçin Fırsatlar (Kosova Investment Joint Venture Editoryal Yorumu)
Aşı takibindeki bu zafiyet ve tam aşılı oranının %50 bandında kalması, sağlık girişimcileri için iki önemli pazar fırsatı sunar. Birincisi; kentsel bölgelerdeki üst ve orta gelir grubuna yönelik olarak düzenli sağlık takibi (Check-up), aşı planlaması ve özel pediatrik danışmanlık hizmeti sunan donanımlı çocuk polikliniklerinin yüksek B2C talep görmesidir. İkincisi; Kosova'nın "Mobile-First" yapısı dikkate alındığında, ebeveynlere mobil uygulama üzerinden aşı takvimi, doktor randevusu ve dijital sağlık karnesi sunan HealthTech (Sağlık Teknolojileri) yazılım start-up'ları pazarın en büyük ihtiyacını karşılayacaktır. Uluslararası Sağlık Fonları ve Koruyucu Hekimlik (STK) Projeleri Çocuk felci (Polio) 3. dozunun %27.5 seviyelerine inmesi , küresel salgın risklerini önlemeye odaklanan uluslararası kuruluşlar (UNICEF, DSÖ, AB Sağlık Fonları) için kırmızı alarm niteliğindedir. Kosova'da bağışıklama bilincini artırmayı, kırsal bölgelerde mobil sağlık ekipleriyle aşı taraması yapmayı hedefleyen sivil toplum kuruluşları (STK/NGO), milyonlarca euroluk halk sağlığı hibelerinden öncelikli olarak yararlanabilir. Kosova'da özel bir klinik (poliklinik) kurmak, sağlık teknolojileri yazılımı geliştirmek veya uluslararası sağlık projeleri yürütmek için STK açmak istiyorsanız; Sağlık Bakanlığı lisanslama prosedürleri, hasta veri gizliliği (KVKK/GDPR uyumu) ve şirket tescil süreçlerinde profesyonel hukuki danışmanlı...
Yayıncı: Kosova Investment / KS Law Consultancy L.L.C. Telif notu: © Kosova Investment / KS Law Consultancy L.L.C. Tüm hakları saklıdır. Bu içerik KIJV Platformunun kurucularından Avukat Mehmet Vehbi Filiz ve Kosova Investment Joint Venture Platformu Ekibi tarafından hazırlanmıştır. Yazılı izin olmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz veya ticari amaçla kullanılamaz.